Artikel Wat is Fantasie in relatie tot Ontwerpen - Filosofisch Realisme en de Boslandschappen, vergezichten van schrijver en Meester-landschapschilder Jan G. Marque
Wat is fantasie in relatie tot ontwerpen en inspiratie?

Wat nauw samenhangt met inspiratie is wat mensen fantasie noemen.
Fantasie betekent verbeeldingskracht. Je kunt bijna letterlijk herinneringen in je hoofd voorstellen.
Nu heb ik ondervonden dat veel mensen het woord fantasie gebruiken voor alles wat zij zien, maar niet herkennen uit eigen herinnering. Alsof dat wat zij op dat moment aanschouwen niet bestaat of kan bestaan in de buitenwereld. Fantasie wordt zo ervaren als een soort abstract eindresultaat.

Wat andere mensen fantasie noemen, wil ik omschrijven als het 'Oog van de Herinnering' voor het 'vermogen dat informatie koppelt tot nieuwe ideeën' (Wat het dichts in de buurt komt voor dit vermogen is het woord 'inspiratie').
Net zoals de 'inspiratie' is de fantasie een stuk mentaal gereedschap.
De beelden die al aanwezig zijn in je hersenen, kun je vlak na elkaar, en zeer snel, oproepen en in je hoofd zien op een soort 3d televisiescherm. Door het vermogen 'inspiratie' kan de informatie in elkaar vloeien en worden gekoppeld. Een nieuw idee kan ontstaan. Een idee wat je door de verbeeldingskracht, fantasie, vervolgens weer meteen kunt voorstellen. (Zien op je innerlijke televisiescherm.)
Is het nieuwe idee nog niet optimaal, dan kun je gaan ontwerpen. Dit kan op verschillende manieren. Je kunt letterlijk schetsen of voorstudies maken. Zijn je vermogens groot genoeg dan ben je in staat om welbewust in gedachten te ontwerpen.

Dit gehele denkbeeldige proces van ontwerpen, nadat het idee zichtbaar werd, gebeurt met verstand en logica. Er komt geen onderbewustzijn aan te pas. Dit wil natuurlijk niet zeggen dat het vermogen dat informatie koppelt tot nieuwe ideeën nu niet meer werkt. Deze zal ook tijdens het ontwerpproces onbewust doorwerken. Zelfs in staat zijn hier en daar in te grijpen tijdens het ontwerpproces.

Het gegeven van dingen niet herkennen uit eigen herinnering is van groot belang, aangezien veel mensen fantasie niet alleen gebruiken bij alles wat zij niet herkennen uit deze werkelijkheid, maar ook vanwege het vaak vanzelfsprekend gelijkstellen aan wat zij 'een andere werkelijkheid' noemen. Ook wel de weergave van een niet bestaande- of fantasie werkelijkheid.
Voor mij is alles wat ontworpen is onderdeel van deze werkelijkheid. Het bestaat immers uit informatie afkomstig uit deze werkelijkheid. Hoe vreemd deze nieuwe informatie ook kan overkomen, het blijft informatie uit deze werkelijkheid. Er kan dus geen andere werkelijkheid bestaan dan de buitenwereld.
Zou je daarentegen ontwerpen zien als bewijs van het bestaan van een fantasie werkelijkheid, dan betekent dit dat iedereen die ontwerpt, van architect, kledingontwerper, tot en met grafisch ontwerpers, datgene wat ontworpen is fantasie is, totdat het ontwerp in drie dimensies tastbaar is uitgevoerd.

Anders beredeneerd. Dit betekent voor mijn kunst, dat wat ik ontwerp eerst tastbaar in drie dimensies moet vervaardigen en dan pas mag schilderen, om het geen fantasie te hoeven noemen.

Fantasie hangt nauw samen met de betekenis van het woord inspiratie. Dit onderwerp wordt nader belicht op de pagina "Wat is inspiratie?"


Jan G. Marque ©